lamp Tips en inzichten ontvangen over de aanpak van complexe problemen in het onderwijs?

dienendvakmanschap luchtballonVroeg u zich als kind ook wel eens af wat u later wilde worden? Ik heb zeker geweten dat ik onder andere boer, boswachter, archeoloog, journalist, advocaat en architect wilde worden. Het was achteraf gezien mijn eerste kennismaking met strategische vraagstukken. Die gaan namelijk in essentie over onze rol in de wereld.

Er is een krachtig principe dat mensen en organisaties kan helpen bij het maken van allerlei soorten strategische keuzen, zo heb ik ontdekt: dienend vakmanschap.

Het principe heeft te maken met datgene wat misschien wel het meest kenmerkend is voor moderne samenlevingen: ver doorgevoerde arbeidsdeling. Arbeidsdeling is het opdelen van ‘werk’ in taken en de uitvoering daarvan door verschillende eenheden, zoals mensen en organisaties. Arbeidsdeling betekent dat ieder zich toelegt op bepaalde activiteiten (en dus niet op andere) en zich daarin specialiseert.

Het gevolg van arbeidsdeling is dat mensen en organisaties onderling afhankelijk zijn. Ze zijn aangewezen op elkaars bijdragen.

De arbeidsdeling is in de loop der tijden steeds fijnmaziger en uitgebreider geworden. En bovendien steeds veranderlijker. In vroeger tijden deden de meeste kinderen wat hun ouders deden. Maar dat is in moderne samenlevingen al lang niet meer het geval. En ook bedrijven moeten onder invloed van de technologische ontwikkeling en toenemende concurrentie hun productenaanbod blijven ontwikkelen en vernieuwen.

Dienstbaarheid

dienendvakmanschap kennedyHet helpt om u zelf of uw organisatie bij het maken van strategische keuzes te zien als onderdeel van een groter geheel: een groot netwerk van gespecialiseerde mensen en organisaties en hun onderlinge betrekkingen. In dat licht is de sleutelvraag voor een ieder: wat is mijn bijdrage aan het grotere geheel? Wat is mijn toegevoegde waarde voor wie?

Dat is precies de strekking van een van de beroemdste uitspraken van John F. Kennedy, gedaan in zijn inauguratierede als president van de Verenigde Staten in 1961: “Ask not what your country can do for you, ask what you can do for your country.“ Ik neem de vrijheid om deze uitspraak de nog iets ruimere betekenis te geven van: vraag niet wat anderen kunnen doen voor u, maar wat u kunt doen voor anderen. De uitspraak van Kennedy gaat dus ten diepste over dienstbaarheid: het dienen van een groter geheel.

Vakmanschap

Oog hebben voor de behoeften van anderen is essentieel, maar niet voldoende om toegevoegde waarde te hebben. Iets doen voor anderen, betekent ook dat je moet beschikken over de bekwaamheid die nodig is om die bijdrage te leveren. Niemand wil zijn auto laten repareren door een onbekwame monteur. Niemand wil een arts die zich baseert op verouderde medische kennis. Niemand wil in de supermarkt geholpen worden door een caissière die je onbeschoft te woord staat. Niemand wil een leraar waarvan je niets kan leren.

Naast dienstbaarheid, gaat het dus om vakmanschap in de meest brede zin van het woord. U moet niet alleen een bijdrage willen leveren, maar ook de bekwaamheid hebben om dat te kunnen doen.

Dienend vakmanschap als leidraad

U kunt het principe van dienend vakmanschap tot leidraad maken bij het nemen van al uw strategische beslissingen, of het nu om uw eigen loopbaan gaat of de koers van uw organisatie.

Een goed begin is het stellen van vragen als:

  • Waar ben ik goed in?
  • Wat is het grotere geheel waaraan ik wil bijdragen?
  • In welke behoefte zou ik kunnen voorzien en van wie?
  • Welke bijdrage of toegevoegde waarde heb ik te bieden?
  • Hoe kan ik mijn bekwaamheden omzetten in toegevoegde waarde?
  • Hoe kan ik mij verder bekwamen in mijn vak?

In de wij-vorm geformuleerd zijn deze vragen ook van toepassing op organisaties.

Naïef?

Is dienend vakmanschap een naïef principe, een vorm van wereldvreemd altruïsme? Nee, het is een gegeven dat in een wereld die wordt gekenmerkt door onderlinge afhankelijkheid, u uitsluitend kunt bestaan als u iets bijdraagt dat anderen genoeg waarderen. Aan die economische wetmatigheid valt alleen te ontkomen door volledig zelfvoorzienend te zijn, maar dat is voor de meesten van ons niet echt een optie. Daarom is het ook in het belang van mensen en organisaties om hun strategische keuzen te baseren op dienend vakmanschap.

Dienend vakmanschap maakt bovendien blij (ook dat zou je eigenbelang kunnen noemen). De oude wijsheid is dat geven gelukkiger maakt dan ontvangen. Deze wordt bevestigd door recente psychologische experimenten waaruit blijkt dat mensen veel gelukkiger worden als ze iets voor anderen hebben gedaan in plaats van voor zich zelf. Dat komt door het functioneren van de hersenen: bepaalde delen van de hersenen worden actief als we geven of helpen. Deze hersendelen komen ook in actie als aan onze basisbehoeften wordt voldaan, zoals eten of sex. Iets bijdragen, toegevoegde waarde leveren geeft je kortom een geluksgevoel.

Kiezen voor dienend vakmanschap is dus niet naïef, maar praktisch èn goed voor het humeur.

Dus?

Maak strategische keuzen gebaseerd op dienend vakmanschap. Lever een bijdrage aan de wereld door iets te doen waar u goed in bent, blijf u verder bekwamen en word daar gelukkig van.

Wilt u meer weten over hoe dienend vakmanschap u of uw organisatie kan helpen? Laat uw gegevens achter op de contactpagina en ik neem contact met u op.

Door hiernaast op akkoord te klikken of door gebruik te blijven maken van deze website, geef je toestemming voor het plaatsen van cookies bij bezoek aan deze website. Meer weten over deze cookies, of wil je de cookie-instellingen voor deze website wijzigen? Klik dan hiernaast op meer informatie